Historiek

:: Hoe het begon...
In de tweede helft van de 19de eeuw was in Berlaar bij Lier een zustercongregatie gegroeid die haar apostolaatswerk richtte op volksonderwijs en basisgezondheidszorg. De congregatie was vooral actief in de Antwerpse Kempen, met vertakkingen in Brabant en Limburg. De zusters speelden in op de sociaal-economische noden van het platteland, waar de mensen hoofdzakelijk leefden van de landbouw. Op 29 maart 1929 kocht de congregatie een huis in Neerpelt, in de Stationsstraat, waar in december van datzelfde jaar, en met de steun van de Belgische Boerenbond, een Gewestelijke Landbouwhuishoudschool werd opgestart. Daarmee was de basis gelegd voor een lang en succesvol verhaal van de zusters van Berlaar in Neerpelt. Zowel de onderwijsinstelling Sint-Maria als de H. Hartkliniek groeiden uit tot belangrijke pijlers in het maatschappelijk leven van de regio Noord-Limburg. In 1968 werd daar nog een derde component met een sterke meerwaarde voor de lokale gemeenschap aan toegevoegd: het kinderdagverblijf Karbonkeltje. Daarnaast zouden de zusters zich ook op andere terreinen dienstbaar maken: omstreeks 1952 werden ze actief in het Sint-Hubertuscollege met huishoudelijke taken, van 1963 tot 1973 waren ze werkzaam in het kleuteronderwijs van Herent-Neerpelt, en sinds 1991 zijn ze ingeschakeld voor pastoraal werk in de Sint-Jozefparochie te Boseind-Neerpelt. Een jaar later, op 11 februari 1930, werd in dezelfde stationsstraat, enkele percelen verder, een alleenstaande villa met grote tuin aangekocht, die zou worden ingericht als ziekenhuis. De 'kliniek' zoals ze gemeenzaam genoemd werd, opende haar deuren 30 januari 1931.


:: Sint-Maria
De 'Gewestelijke Landbouwhuishoudschool' die op 12 december 1929 in het huis aan de Stationsstraat van start ging, is klein begonnen. Er werd gewerkt met een onvolledig leerplan en enkel op maandag, donderdag en vrijdag werd lesgegeven. De school telde 17 leerlingen. E.H. Jan Van Baelen, toenmalig kapelaan te Neerpelt, was bestuurder en godsdienstleraar. De andere lesgevers waren zuster Gonzage en juffrouw Gijbels, beiden gevormd aan de Hogere Normaalschool van Berlaar. De school heeft lang een bescheiden aanlooop gekend: tot 1942 schommelt het leerlingenaantal tussen 30 en 50. Dan gaat het stilaan in stijgende lijn en in 1944 volgt de officiële erkenning als Middelbare Landelijke Landbouwhuishoudschool met volledig leerplan, gespreid over drie leerjaren. Op 1 september 1957 wordt de Hogere Secundaire Beroepsschool, afdeling Kinderverzorging, opgericht. Een jaar later, in 1958, gaat het internaat open. Het zou tot 1983 blijven bestaan. In dat jaar werd ook het gemengd onderwijs ingevoerd. Op 1 september 1962 krijgt de school een nieuwe impuls met de oprichting van een Handelsafdeling. Eind jaren '60 komen daar nog de studierichtingen Sociaal-Technische en Techniek-wetenschappen en in 1971 de beroepsafdeling - Handel, Wetenschappen, Verzorging - waarop vandaag, weliswaar met een aantal belangrijke varianten, wordt verder gewerkt. Ze zijn niet te tellen in Neerpelt en omgeving, de gezinnen waar zowel de ouders als de kinderen in Sint-Maria hun vorming hebben gekregen. Wat klein was begonnen, groeide uit tot een middelgrote instelling, met als absoluut hoogtepunt het record van schooljaar 2002 - 2003, toen de school 985 leerlingen telde. In die gestage opgang hebben de zusters van Berlaar een fundamenteel aandeel gehad, als lesgeefster, in het secretariaat, op bestuurlijk niveau en via financiële ondersteuning van de congregatie. Van 1934 tot 1969 stond er een zuster aan het hoofd van de school: achtereenvolgens zuster Gonzaga (Maria Van Ghysegem), zuster Frida (Catharina Creemers), zuster Goswina (Paula Pallemans) en zuster Andrea (Maria Stroeckx). Deze laatste bleef als adjunct-directeur actief van 1969 tot december 1998. De laatste zuster die nog officieel in dienst was in de school, was zuster Mart (Van Looveren). Ze beëindigde haar opdracht in augustus 2000.


:: Karbonkeltje
Op 1 september 1968 werd een derde grote realisatie van de zusters van Berlaar in Neerpelt in gebruik genomen: het kinderdagverblijf Karbonkeltje, op een boogscheut van de H. Hartkliniek en naast de sporthal van Sint-Maria. Op die manier werd tegemoetgekomen aan de groeiende vraag naar kinderopvang in de regio. Tezelfdertijd werd in de onmiddellijke nabijheid van de school een stageplaats gecreëerd voor leerlingen van de studierichting Kinderverzorging. In het prille begin werd er dag- en nachtopvang aangeboden. Later werd gekozen voor dagopvang voor kindjes van 0 tot 3 jaar. Vanaf de oprichting werd het kinderdagverblijf erkend door Kind en Gezin. Lange tijd waren hygiëne, gezondheid en voeding prioritair. De kinderen werden volgens leeftijdin verschillende groepen ingedeeld. Met het invoeren van de kwaliteitscriteria van Kind en Gezin kwam de nadruk te liggen op het pedagogische. Het gevolg was dat de kinderen werden opgenomen in groepen met verschillende leeftijden, waarin ze jaar na jaar konden doorgroeien. In 1994 voerde Karbonkeltje een doorschuifsysteem in, waarbij kinderen langere tijd in dezelfde groep met dezelfde mensen konden blijven. Het was een creatieve maar ook een omslachtige formule, die veel extra inspanningen vergde van de personeelsleden en van de organisatie. Om echt te beantwoorden aan de eisen van Kind en Gezin was een verbouwing met een functionele herinrichting van de ruimtes noodzakelijk. Deze plannen werden niet verder ontwikkeld omdat al snel bleek dat zo'n verbouwing handenvol geld zou kosten en het vooropgestelde doel, meerdere slaapruimtes per afdeling voorzien, niet haalbaar was. In december 2002 engageerden de congregatie van de zusters en het bestuur van het ziekenhuis zich om een nieuw kinderdagverblijf te bouwen in Overpelt op de campus van het nieuwe Mariaziekenhuis. Op 26 februari 2007 namen de kinderen en hun begeleidsters hun intrek in het nieuwe gebouw, dat enkele maanden later, op 20 april, officieel werd geopend. Het oude gebouw in Neerpetl werd overgedragen aan Sint-Maria. Leerlingen van de studierichting Verzorging hebben er intussen hun intrek genoemen.